Pielęgniarki i położne, mają prawo przeprowadzać obowiązkowe oraz zalecane szczepienie ochronne, jeżeli ramowy program kształcenia podyplomowego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (dalej: „ustawa”), obejmował problematykę szczepień ochronnych lub odbyły w ramach doskonalenia zawodowego kurs lub szkolenie w zakresie szczepień ochronnych, a po przeszkoleniu zyskały dokument potwierdzający ukończenie tego kursu lub szkolenia.[1]
Kursy specjalistyczne w zakresie szczepień ochronnych były prowadzone do dnia 29 stycznia 2026 r. oddzielnie, na podstawie dwóch programów kursów specjalistycznych: Szczepienia ochronne dla położnych oraz Szczepienia ochronne dla pielęgniarek.
Po tym dniu kształcenie dla pielęgniarek i położnych jest prowadzone na postawie jednego kursu specjalistycznego w zakresie szczepień ochronnych dla pielęgniarek i położnych.
Kursy rozpoczęte przed dniem 29 stycznia 2026 r.
Położna, która ukończyła kurs szczepienia ochronne dla położnych, rozpoczęty przed dniem 29 stycznia 2026 r. (zgodnie z art. 79 ust. 3 ustawy, liczy się data rozpoczęcia edycji kursu,
a nie jego zakończenia), nabyła uprawnienia do udzielania poniższych świadczeń zdrowotnych:
Wykonywanie szczepień ochronnych u noworodków w ramach kalendarza szczepień.
Wykonywanie szczepień ochronnych przeciw HPV zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Rozpoznawanie, klasyfikowanie i charakteryzowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz podejmowanie stosownych działań w przypadku ich wystąpienia.
Sporządzanie sprawozdania z realizacji szczepień oraz dokonywanie analizy wykonalności szczepień ochronnych u noworodków.
Edukowanie rodziców/opiekunów w zakresie szczepień ochronnych u noworodków.
Edukowanie w zakresie szczepień ochronnych przeciw HPV.
Pielęgniarka, która ukończyła kurs szczepienia ochronne dla pielęgniarek rozpoczęty przed dniem 29 stycznia 2026 r., nabyła uprawnienia do udzielania poniższych świadczeń zdrowotnych:
Wykonanie szczepień ochronnych w ramach kalendarza szczepień i na zlecenie właściwych jednostek organizacyjnych służby zdrowia oraz wystawianie związanych z tym zaświadczeń.
Wykonanie i odczytanie próby tuberkulinowej.
Rozpoznanie, klasyfikowanie i charakteryzowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz podejmowanie stosownych działań w przypadku ich wystąpienia.
Sporządzanie sprawozdania z realizacji szczepień ochronnych oraz dokonywanie analizy wykonalności szczepień ochronnych.
Edukowanie dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych w zakresie szczepień ochronnych.
Zgodnie z powyższym, położna po ukończeniu kursu specjalistycznego szczepienia ochronne dla położnych, rozpoczętego przed dniem 29 stycznia 2026 r. posiada wyłącznie uprawnienia do wykonywania szczepień ochronnych u noworodków oraz szczepień przeciw HPV u osób obu płci, natomiast pielęgniarka po ukończeniu kursu specjalistycznego szczepienia ochronne dla pielęgniarek rozpoczętego przed dniem 29 stycznia 2026 r. posiada uprawnienia do wykonywania wszystkich szczepień ochronnych zgodnie z aktualnym kalendarzem szczepień.
Kursy rozpoczęte po dniu 29 stycznia 2026 r.
Pielęgniarka jak i położna po ukończeniu kursu specjalistycznego w zakresie szczepień ochronnych dla pielęgniarek i położnych, rozpoczętego po dniu 29 stycznia 2026 r. i prowadzonego zgodnie z nowym programem, nabędą uprawienia do wykonywania wszystkich szczepień obowiązkowych i zalecanych u pacjentów obu płci, zgodnie z obowiązującym programem szczepień.
Aktualnie obowiązujący program szczepień został określony w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026 (Dz.